Er zijn van die opmerkingen die zo vaak worden herhaald dat niemand zich nog afvraagt of ze eigenlijk wel kloppen. Dit is er zo een.
“Tijd is geld.”
Mijn hele leven hoor ik dit al. Op school, tijdens mijn werkzame leven, in advertenties, in de politiek. Alsof het een natuurwet is. Alsof een uur alleen betekenis krijgt wanneer het geld oplevert.
Ik heb het idee dat we er volledig naast zitten. Want wat kost een uur waarin je afscheid neemt van iemand van wie je houdt? Wat is de prijs van een middag waarop een kind voor het eerst tegen je zegt: “Ik hou van je”? Hoeveel Euro is een wandeling waard waarin je eindelijk begrijpt waarom je al maanden vastloopt? De klok tikt in al die situaties precies hetzelfde aantal seconden weg. Toch weet iedereen dat die uren niet dezelfde waarde hebben. Misschien omdat tijd helemaal geen prijs heeft. Misschien heeft tijd wel iets veel groters.
Ik denk dat tijd van onbepaalde waarde is.
Dat besef veranderde ook mijn manier van kijken naar waarde. Jarenlang heb ik geprobeerd te begrijpen waar waarde eigenlijk vandaan komt. Uiteindelijk kwam ik uit bij een eenvoudige gedachte: waarde ontstaat niet uit geld, maar uit potentie en relaties. Daarom formuleerde ik deze formule:
W = O × R²
Waarde ontstaat wanneer onbepaalde potentie zich via relaties ontvouwt. Plots zag ik iets wat ik eerder over het hoofd had gezien. Waanneer gebeurt dat eigenlijk? Wanneer krijgt potentie de kans om zich te ontwikkelen? Wanneer groeien relaties? Wanneer ontstaat vertrouwen, liefde, kennis, inzicht en creativiteit?
Het antwoord is verrassend eenvoudig. In de tijd.
Niet omdat tijd geld oplevert, maar omdat tijd de ruimte is waarin alles wat werkelijk waardevol is kan ontstaan. Ik denk dat we daarom twee fundamentele vergissingen maken.
- De eerste is dat we waarde zijn gaan verwarren met prijs.
- De tweede is dat we tijd zijn gaan verwarren met geld.
Twee vergissingen die volgens mij precies dezelfde zijn. Want zodra tijd geld wordt, verandert aandacht in efficiëntie. Dan wordt luisteren een kostenpost. Dan wordt zorg onrendabel. Dan wordt stilstaan verdacht. Dan moet zelfs een gesprek iets opleveren.
Maar wacht… de mooiste momenten in mijn leven hebben nooit iets opgeleverd. Ze hebben mij juist iets gegeven. Daar zit een wereld van verschil tussen. Ik begin dus steeds meer te geloven dat tijd geen grondstof is die we moeten uitpersen. Tijd is ook geen bezit dat we kunnen sparen. Niemand heeft ooit een minuut vastgehouden. Al zou je hem kunnen bezitten, dan is hij alweer verdwenen.
Tijd is misschien wel de grootste vorm van onbepaalde waarde die bestaat.
Elke nieuwe minuut draagt een oneindige hoeveelheid mogelijkheden in zich. Zij kan een oorlog beginnen of een vrede sluiten. Zij kan een ontmoeting worden die je leven verandert, of ongemerkt laten voorbijgaan. Niemand weet het vooraf. En dat is precies wat onbepaalde waarde is. Niet iets waarvan de prijs nog onbekend is. Maar iets waarvan de mogelijkheden nog onbeperkt zijn.
Daarom moeten we stoppen met zeggen dat tijd geld is. Ik geloof dat tijd veel kostbaarder is dan geld ooit kan zijn. Geld kan tijd kopen. Maar alleen tijd kan waarde laten ontstaan.
